">بدون شناخت نظریه تحلیل رفتار متقابل ، وارد هیچ رابطه‌ای نشوید! - سلامت روحی و جسمی

بدون شناخت نظریه تحلیل رفتار متقابل ، وارد هیچ رابطه‌ای نشوید!

نظریه تحلیل رفتار متقابل

عضویت در خبرنامه

قانون جذب کائنات
به همین سادگی خودت را در موقعیت استفاده از قانون جذب قرار بده
خواب کودک
با شناخت الگوی خواب کودک ، دیگر نگران خواباندن کودکتان نباشید

چگونه با نظریه تحلیل رفتار متقابل ، سه حالت شخصیتی خود را مدیریت کنیم

آیا شما هم مثل بقیه آدم‌ها فکر می‌کنید داشتن یک رابطه عالی، نیاز به فرمول طلایی دارد؟ ما با آموختن نظریه تحلیل رفتار متقابل ، می‌توانیم از روابط خود لذت ببریم. اغلب مواقع، به دنبال فرمول و راهکار طلایی برای تحقق یک رابطه عالی هستیم. واقعیت این است که ما بر روی این کره خاکی، بدون ارتباط، معنایی نخواهیم داشت!

در این مقاله که به سه بخش تقسیم می‌شود، با ساختار شخصیت خود و دیگران؛ و علایم جسمانی و رفتاری هر سه حالت آشنا می‌شویم. در نظریه تحلیل رفتار متقابل برای شخصیت انسان سه حالت، شناخته می‌شود که عبارتند از: «کودک»، «والد» و «بالغ». جالب اینجاست که تمامی قضاوت‌ها، افکار، احساسات، عواطف و رفتارهای انسان از این سه جایگاه نشأت می‌گیرند.

نظریه تحلیل رفتار متقابل

در هر لحظه یکی از سه حالت شخصیتی ما، غالب است.

 

اریک برن، روان درمانگر امریکایی-کانادایی، اولین کسی بود که در مورد تحلیل رفتار متقابل صحبت کرد و سه حالت شخصیتی «کودک»، «والد» و «بالغ» را مطرح نمود. آموختن علائم و خصوصیات سه حالت شخصیتی والد، کودک و بالغ؛ به ما کمک می‌کند تا خودمان را کمتر به خاطر اشتباهات‌مان سرزنش کنیم؛ کودک درون فعال و شادی داشته باشیم؛ والدی آگاه و مؤثر شویم و بالغی سالم و سرزنده باشیم؛ مهمتر از همه، پی به علت و خاستگاه رفتارهای خود و اطرافیان‌مان ببریم.

نلسون ماندلا می‌گوید: بقای دوستی‌ها به تفاهم متقابل وابسته است.

اگر احساس می‌کنید در روابط خود دچار مشکل هستید در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.

۱- از کجا بدانم رفتارم/رفتارش کودکانه است؟

حالت من کودک

بر اساس نظریه تحلیل رفتار متقابل این وجه از شخصیت با نام‌های «من کودک»، «بالغ آلوده به کودک»، «حالت نفسانی کودک» و «وجه شخصیتی کودک» نیز خوانده می‌شود. به سوالات زیر با دقت پاسخ دهید:

  • اگر لیوان آبی به روی شما ریخته شود چه رفتاری از خود نشان می‌دهید؟
  • اگر بعدازمدتی متوجه شدید شریک یا همکار شما به تعهداتش عمل نمی کند، چه رفتاری با او دارید؟

جواب‌های خود را یادداشت و بررسی کنید خواهید دید که از سه حالت خارج نیست! ما در هر لحظه طبق یکی از سه حالت کودک، والد یا بالغ فکر و رفتار می‌کنیم. در ادامه خصوصیات هر کدام از این حالت‌های سه‌گانه آورده شده است.

خصوصیات بالغ مبتلا به کودک

با توجه به نظریه تحلیل رفتار متقابل ، بکار بردن و داشتن هر کدام از حالات زیر دلیلی بر بروز حالت کودک در وجود ما باشد.

حالات کلامی:

  • کاشکی، ایکاش…
  • دلم میخواد…
  • به من چه که…
  • ببین چقد عالی شده…
  • نمیدونم چطور بهش بفهمونم که…
  • این بهترین…
  • شاید بهتر بود…
  • به من ربطی نداره که…
  • احساس می‌کنم…

حالات جسمانی:

  • جنب و جوش زیاد و لحظه ای…
  • بالا انداختن شانه…
  • لجبازی…
  • قهر…
  • سر به سر گذاشتن…
  • کل کل کردن…
  • داد زدن…

نظریه تحلیل رفتار متقابل

طبق نظریه تحلیل رفتار متقابل ، خاستگاه این رفتارها از دوران کودکی‌ست. ما می‌توانیم این نوع رفتارهای‌مان را در روابط اجتماعی و دوستانه و یا روابط کاری خود نیز مشاهده کنیم. اندکی پیش‌تر دو سوال مطرح گردید که ممکن است جواب شما مطابق با حالات کودکانه باشد. اگر اینگونه نیست ممکن است جواب خود را در زیر بیابید.

۲- چرا بعضا بیش از اندازه نگران کارها و دیگران هستم و یا اطرافیانم را سرزنش می‌کنم؟

حالت من والد

این وجه از شخصیت با نام‌های مختلفی چون «من والد»، «بالغ آلوده به والد»، «حالت نفسانی والد» و «وجه شخصیتی والد» شناخته می‌شود.  ما با مطالعه در مورد من والد می‌توانیم در سه وجه متفاوت رفتار و روابط خود را بهبود دهیم:

  • روابط خود را با والدین خود بهتر کنیم و اگر دلخوری از آنها داریم با پی بردن به ریشه رفتارشان، اشتباهات آنها را در درون خود ببخشیم.
  • می‌توانیم رفتارهای والدانه خود را شناسایی کرده و اصلاح کنیم.
  • می‌توانیم بُعد سالم والد را الگو قرار داده و با کودکان به شیوه صحیحی رفتار کنیم.

خصوصیات بالغ مبتلا به والد

در نظریه تحلیل رفتار متقابل ، حالت والد به چند بخش تقسیم می‌شود که مجموع خصوصیات آنها در زیر آورده شده است:

حالات کلامی:

  • خیلی مراقب باش…
  • آخه چند دفعه باید بگم…
  • دیگه بسمه…
  • گوش کن این آخرین باره بهت میگم…
  • یادت باشه …
  • دیگه تکرار نمی کنم…
  • هرگز، هیچوقت، همیشه، باید، نباید و…
  • باز دیگه چی شد…

حالات جسمانی:

  • لب‌های در هم فشرده…
  • چین روی پیشانی…
  • نگاه دلهره آور…
  • آه کشیدن…
  • اشاره با انگشت سبابه…
  • تکان دادن سر…
  • نگران و مضطرب بودن…
  • حمایتگر بودن…

اگر پاسخ شما به دو سوال مشخص شده بالا، در حالت والد است، می‌توانید حالت‌های رفتاری و جسمانی خود را بیابید.

نظریه تحلیل رفتار متقابل

گاهی اوقات ما خودمان را سرزنش می‌کنیم در این حالت از جایگاه والد با خودمان صحبت می‌کنیم؛ که در مقالات آینده در این مورد بیشتر صحبت خواهیم کرد.

۳- در کدام حالت، بالغ من/او فعال است؟

بر اساس نظریه تحلیل رفتار متقابل برداشت صحیح و منطقی از وقایع و پردازش اطلاعات و واکنش متناسب با موقعیت، از خصوصیات یک بالغ است.

حالت بالغ

 این وجه از شخصیت با نام «بالغ سالم»، «بالغ غیرمبتلا»، «حالت نفسانی بالغ» و «وجه شخصیتی بالغ» نیز معروف است. در حقیقت بالغ، تعدیل کننده رفتارهای کودک و والد است.

خصوصیات بالغ سالم/ بالغ غیرمبتلا

حالات کلامی:

  • بنظر میاد باید زیاد بررسی بشه تا…
  • احتمالا من…
  • شاید این مسئله بخاطر…
  • ممکنه اون فرد…
  • چطور میشه حلش کرد…
  • کی میتونه کمک کنه…
  • از چه راهی میشه اینو…
  • چقدر طول می‌کشه تا…
  • فکر میکنم بهتره…
  • صبر کن بیشتر بررسی کنم…

حالات جسمانی:

  • آرام…
  • بی تنش…
  • حرکات منظم و قابل درک…
  • رعایت حریم خصوصی از نظر فاصله با افراد…
  • رفتار منسجم و با معنی…
  • حالات بدنی غیرشتاب‌زده…
  • داشتن ارتباط چشمی منظم…
  • تکان دادن سر به معنای تائید هنگام گوش دادن…
  • حالات چهره آرام و امنیت بخش متناسب با حرفی که زده میشه…

نظریه تحلیل رفتار متقابل

اگر پاسخ شما به دو سوال مشخص شده بالا، در حالت بالغ است باید به شما تبریک بگوییم.

چگونه ارتباطات اثر بخش تری برقرار کنیم؟

طبق نظریه تحلیل رفتار متقابل اثربخشی یک ارتباط زمانی بیشتر خواهد شد که ما از جایگاه بالغ، فکر و رفتار کنیم. مناسب‌ترین حالت برای برقراری ارتباط و شروع گفتگو، از جایگاه بالغ است.

در حالت ایده آل، شما از جایگاه بالغ خود، با بالغ طرف مقابل صحبت و رفتار خواهید کرد. حال اگر شما و خانواده یا دوستان‌تان به یک مسئله واحد، واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهید، می‌توانید ریشه و خاستگاه رفتار خود و اطرافیان را درک کنید. این نوع برخورد با مسائل، خود به تنهایی عامل کاهش تنش در روابط شما خواهد شد.

با یادگیری نظریه تحلیل رفتار متقابل ، نه تنها طرز برخورد طرف مقابل تان را درک می‌کنید بلکه به نوع رفتار خود نیز توجه دارید و بدون گم شدن در احساستان، جایگاهی را که از آن صحبت می‌کنید، خواهید دید و سریع جایگاه صحیح را خواهید یافت.

با توجه به نظریه تحلیل رفتار متقابل ، طرز رفتار با خودتان را تحت نظر داشته و مدیریت می‌کنید. همین امر باعث می‌شود اعتماد به نفس و عزت نفس خود را افزایش دهید.

برای مطالعه بیشتر به کتاب تحلیل رفتار متقابل از یان استوارت و کتاب بازی‌ها از اریک برن سر بزنید. در مقالات آینده با رویکردی نو به این موضوع، راجع به خودگویی‌های ذهنی، بحث خواهیم کرد.

 


اگر علاقمند به مطالعه بیشتر در این زمینه هستید این مقاله ها را به شما پیشنهاد می کنیم:

کاربرد نظریه تحلیل رفتار متقابل در ایجاد ارتباط موثر و سالم

آشنایی با والد درون – قسمت اول: والد سرزنشگر

آشنایی با والد درون – قسمت دوم: والد حمایتگر


 

منابع

کتاب تحلیل رفتار متقابل از یان استوارت و ون جونز، کتاب تحلیل رفتار متقابل و بازی‌ها از اریک برن، ماندن در وضعیت آخر اثر امی ب. هریس و تامس ای. هریس.

مطالب بیشتر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست